Ekim 1972,
Türkiye Cumhuriyeti Los Angeles Başkonsolosluğu’na kendisini İran asıllı olarak ve adını da Gourg Yanikî olarak tanıtan biri gelir, ABD vatandaşı Ermeni asıllı Yankıyan böylece planının ilk aşamasını gerçekleştirmek için konsolosluğa gider. Elinde İtalyan ressam Fureli tarafından yapılmış ve Osmanlı sarayından kaçırılmış bir tablo ile bir hatıra banknot bulunduğunu ve bunu Türkiye’ye armağan etmek istediğini bildirerek, bahsettiği nesnelerin fotoğraflarını Başkonsolosluğa sundu. İlk olarak konsolos Bahadır Demir ile görüşen Yankıyan, ardından Başkonsolos Mehmet Baydar ile de görüşerek onların güvenini kazandı. Başkonsolos Baydar 3 Ekim 1972 yılında merkeze yazı yazarak konuya ilişkin talimat istedi. Kasım ayı sonunda Yanıkyan’ın hediye teklifinin kabul edilmesinin uygun görülmesi üzerine Baydar, Yanıkyan’a cevaben yazdığı 13 Aralık 1972 tarihli mektupta teklifin kabul edildiğini bildirdi.
Yankıyan ile yapılan görüşme sonucunda kendisinin çok yaşlı olduğunu ve başkonsolos ile konsolosun kendi kaldığı otele gelmesini istedi. Böylece Başkonsolos Baydar ile Konsolos Demir Santa Barbara şehrindeki otelde 27 Ocak 1973 günü, saat 12.00’de buluşacakları otele doğru yola çıktılar.
Tablo ve para banknotlarını teslim almak için otele gelen başkonsolos ve konsolos Yanıkyan tarafından tabancayla ateş etmek suretiyle öldürüldüler. Baydar olay yerinde, Demir ise kaldırıldığı hastanede hayatını kaybetmiştir. Cinayeti “1915 olaylarının intikamı” olarak işlediğini söylemiştir. Bu cinayeti dört aydır planlamakta olduğunu ve tablo ile banknotu bu maksatla teklif ettiğini belirten Yanıkyan’ın, bu hususlara da değindiği 122 sayfalık bir metin hazırladığı ve bu metni çoğaltıp cinayetten iki gün önce, 25 Ocak 1973 tarihinde ABD’nin belli başlı yayın organlarına postaladığı ortaya çıktı.
Olaydan hemen sonra tutuklanan Yanıkyan hakkında Santa Barbara Savcılığı tarafından dava açıldı. Mahkeme jürisi 13 Şubat 1973 günü sanığı dinledi, savcılığın gösterdiği delilleri yeterli gördü ve cinayet suçlamasıyla davayı Kaliforniya Eyaleti Yüksek Mahkemesi’ne havale etti. Bu mahkemede görülen birkaç duruşma neticesinde karar 2 Temmuz 1973 günü açıklandı ve Yanıkyan’ın “birinci derece cinayet”ten suçlu olduğuna hükmedilerek hakkında müebbet hapis cezası verildi.
KAYNAK: Şimşir, Bilal (2000). Şehit Diplomatlarımız (1973-1994) (2015 bas.). Ankara: Bilgi Yayınevi
Aykut FİLİZ
